Cảnh giác với thủ đoạn sử dụng không gian mạng thực hiện hành vi cưỡng đoạt tài sản

Đây là thủ đoạn có dấu hiệu cưỡng đoạt tài sản, được các đối tượng thực hiện ngày càng tinh vi, lợi dụng công nghệ và tâm lý lo sợ, xấu hổ của nạn nhân để gây sức ép, thao túng và chiếm đoạt tài sản.

Thủ đoạn được thực hiện như thế nào ?

Các đối tượng thường chủ động tìm kiếm, thu thập thông tin cá nhân của nạn nhân từ mạng xã hội, các nền tảng trực tuyến hoặc những nguồn thông tin khác. Sau đó, đối tượng sử dụng SIM rác, số điện thoại không rõ nguồn gốc, tài khoản mạng xã hội ảo hoặc các phương thức liên lạc khác để tiếp cận, đe dọa nạn nhân.

Để tăng mức độ uy hiếp, các đối tượng có thể đưa ra một số hình ảnh, video hoặc thông tin cá nhân của nạn nhân nhằm tạo niềm tin rằng chúng thực sự đang theo dõi và nắm giữ thông tin. Đáng chú ý, với sự hỗ trợ của công nghệ chỉnh sửa hình ảnh, trí tuệ nhân tạo (AI), công nghệ Deepfake, các đối tượng có thể tạo ra hình ảnh, video giả mạo, ghép khuôn mặt của nạn nhân vào những hình ảnh, video nhạy cảm, phản cảm hoặc đồi trụy rồi sử dụng những nội dung này để đe dọa.

Sau khi nạn nhân lo sợ và chuyển tiền theo yêu cầu, các đối tượng thường không dừng lại mà tiếp tục đưa ra các yêu cầu mới, với lý do phải trả thêm tiền để “xóa dữ liệu”, “không phát tán”, “giải quyết vụ việc” hoặc “giữ bí mật”. Nếu nạn nhân tiếp tục chuyển tiền, đối tượng càng có điều kiện để tiếp tục uy hiếp, yêu cầu chuyển thêm nhiều lần, thậm chí đe dọa người thân, đồng nghiệp của nạn nhân.

Một số trường hợp chỉ chấm dứt khi nạn nhân nhận ra mình bị lừa đảo hoặc không còn khả năng tiếp tục chuyển tiền.

Những ai có thể trở thành mục tiêu ?

Các đối tượng có thể lựa chọn những người có điều kiện kinh tế, có chức vụ, uy tín hoặc có các mối quan hệ xã hội dễ bị tác động về tâm lý để thực hiện hành vi. Tuy nhiên, bất kỳ người sử dụng mạng xã hội và các nền tảng trực tuyến nào cũng có thể trở thành mục tiêu nếu để lộ nhiều thông tin cá nhân hoặc sơ suất trong quá trình sử dụng Internet.

Thủ đoạn này không chỉ gây thiệt hại về tài sản mà còn có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến danh dự, uy tín, đời sống tinh thần và các mối quan hệ gia đình, xã hội của nạn nhân.

Chủ động bảo vệ thông tin cá nhân trên không gian mạng

Để phòng ngừa, hạn chế nguy cơ trở thành nạn nhân của các thủ đoạn trên, mỗi người dân cần nâng cao ý thức tự bảo vệ mình khi tham gia môi trường mạng, trong đó:

Thứ nhất, hạn chế công khai thông tin cá nhân. Không nên tùy tiện đăng tải công khai các thông tin về căn cước công dân, số điện thoại, địa chỉ nhà riêng, nơi làm việc, lịch trình cá nhân, thông tin về gia đình, các mối quan hệ xã hội hoặc những nội dung có thể bị lợi dụng để gây sức ép.

Thứ hai, thận trọng với hình ảnh, video và tài liệu riêng tư. Không cung cấp hình ảnh, video nhạy cảm, tài liệu cá nhân hoặc thông tin đời tư cho người không rõ danh tính, không xác định được mục đích sử dụng.

Thứ ba, tuyệt đối bảo mật thông tin tài khoản. Không cung cấp mật khẩu, mã OTP, thông tin tài khoản ngân hàng, mã xác thực hoặc các thông tin bảo mật khác cho bất kỳ người nào qua điện thoại, tin nhắn, mạng xã hội hoặc các nền tảng trực tuyến khi chưa xác định rõ danh tính và mục đích.

Thứ tư, kiểm tra kỹ thông tin khi nhận được yêu cầu bất thường. Khi có người tự xưng là “thám tử tư”, luật sư, người được thuê điều tra hoặc bất kỳ danh nghĩa nào để thông báo đang nắm giữ hình ảnh, video, thông tin đời tư và yêu cầu chuyển tiền, người dân cần cảnh giác, không vội tin và không thực hiện theo yêu cầu.

Không chuyển tiền khi bị đe dọa, tống tiền

Khi nhận được tin nhắn, cuộc gọi đe dọa phát tán hình ảnh, video hoặc thông tin cá nhân để yêu cầu chuyển tiền, người dân cần bình tĩnh, tuyệt đối không chuyển tiền và không tiếp tục làm theo yêu cầu của đối tượng.

Đặc biệt, không cung cấp thêm hình ảnh, video, giấy tờ tùy thân, thông tin tài khoản ngân hàng hoặc các dữ liệu cá nhân khác. Việc chuyển tiền không bảo đảm đối tượng sẽ xóa hoặc không phát tán thông tin mà ngược lại có thể khiến nạn nhân tiếp tục bị đe dọa và yêu cầu chuyển thêm tiền.

Mọi cá nhân cần chủ động lưu giữ và thu thập các bằng chứng liên quan, như: chụp màn hình tin nhắn; lưu số điện thoại, tài khoản mạng xã hội, địa chỉ email của đối tượng; lưu hình ảnh, video, nội dung trao đổi; ghi nhận thời gian, phương thức liên lạc và thông tin tài khoản ngân hàng mà đối tượng yêu cầu chuyển tiền.

Sau đó, cần kịp thời liên hệ cơ quan Công an nơi gần nhất hoặc cơ quan Công an có thẩm quyền về an ninh mạng để được hướng dẫn, hỗ trợ và xử lý theo quy định.

Chung tay xây dựng môi trường mạng an toàn

Mỗi người dân cần nâng cao cảnh giác, chủ động bảo vệ thông tin cá nhân và không để tâm lý lo sợ, xấu hổ hoặc áp lực về danh dự khiến bản thân đưa ra quyết định vội vàng. Khi gặp tình huống nghi vấn, cần chia sẻ với người thân hoặc cơ quan chức năng để được hỗ trợ, không âm thầm giải quyết bằng cách chuyển tiền cho đối tượng.

Phòng ngừa tội phạm trên không gian mạng không chỉ là trách nhiệm của cơ quan chức năng mà cần sự chủ động, phối hợp của mỗi cá nhân, gia đình và cộng đồng. Việc nâng cao nhận thức, bảo vệ thông tin cá nhân và kịp thời thông báo cho cơ quan chức năng sẽ góp phần ngăn chặn các hành vi lừa đảo, cưỡng đoạt tài sản, bảo đảm an ninh, trật tự và xây dựng môi trường mạng an toàn, lành mạnh trên địa bàn tỉnh Lạng Sơn.

Nguyễn Dương